Chân thành cảm ơn các bạn đã quan tâm trao đổi, với cá nhân tôi tựa đề cho một bài thơ có chút trừu tượng thì cũng dễ thương, dễ gợi cho người đọc hơn là tựa đề của một bài văn, bài báo.. Thí dụ như Bắc cầu dải yếm, sợi nhớ sợi thương, Sợi tình... Tôi xin trích dẫn một bài thơ của Sĩ Nhiếp đăng trên báo Người cao tuổi số xuân canh dần vừa rồi :

SỢI TÌNH

Mải thơ quên tuổi tác mình
Sợi tóc thì bạc sợi tình thì xanh
Vui cùng thơ phú năm canh
Sợi tóc cứ bạc, cứ xanh sợi tình

      Tùy các bạn suy ngẫm..từ " luật bằng, trắc, tiểu đối, đại đối.." ./.
       Còn chữ vãn tôi dùng trong bài Vãn mùa có phần hơi trừu tượng như trên đã nói thì cũng đâu có gì để các bạn phải nặng lời : Vãn chợ : tan chợ Vãn cảnh : tham quan, thăm viếng nơi nào đó… Vãn chùa : viếng chùa Vãn duyên : tình yêu muộn màng Vãn phục : y phục phụ nữ mặc vào buổi tối..( áo liền quần ) … Chữ Vãn ( viết theo Việt ngữ ) đâu nhất thiết phải là sắp hết, sắp tàn...

Sóng thu mắt biếc ngày qua
Nguyên trinh biển hát bài ca tình đầu
Bây chừ nắng phả hai màu
Thương trầu kém biếc tiếc cau úa già
Hoa rừng mấy độ mùa xa
Thoảng hương đồng nội ẩn tà thu bay
Ôm tròn nỗi nhớ vòng tay…

Cái nhìn theo mãi ngày sau
Tại anh hàng xóm nên cau úa già
Xa rừng hẫng mấy mùa hoa
Về bên đồng nội ngắm tà thu bay...

Một bài thơ đọc xong có cảm xúc rất lạ. Cảm ơn tác giả.

      Tôi đồng ý với những phân tích của bạn Nguyễn Đức Trường về bài thơ Vãn Mùa của tác giả Phan Thành Minh.
     Trong bài có những câu hay như:

"Cái nhìn bất chợt hôm qua.
Còn nguyên xao xuyến trong tà áo thơm"

hay

"Cái nhìn theo mãi ngày sau.
Tại anh hàng xóm nên cau úa già"

     Như vậy là cái nhìn ở đầu bài và cái nhìn ở cuối bài đều là cùng một tác giả "anh hàng xóm?"
     Nếu như vậy thì mối tình ở đây thật sâu sắc.
    Tuy nhiên nếu đồng ý với bạn Nguyễn Đức Trường rằng từ "Vãn mùa" mà tác giả dùng ở đây với nghỉa là "cuối mùa thu hoạch" (như ý chợ đã vãn người) thì tôi thấy toàn bài thơ không thể hiện lên điều đó, trừ cái ý trong câu "Mùa thơm cho bếp rạ rơm..." như bạn Nguyễn Đức Trường đã phân tích.
     Tóm lại là tôi cũng chưa thật hiểu về bài thơ này, mong được tác giả và các bạn đọc cho thêm ý kiến.

      Đọc bài "Đôi điều cảm nhận" của Nguyễn Đức Trường về bài thơ "Vãn mùa" (Phan Thành Minh), tôi thấy đây là một bài viết tâm huyết, công phu, có nhiều trăn trở.
      Nguyễn Đức Trường có nhiều phát hiện thú vị về ý tứ của bài thơ: cách hiểu nghĩa từ "vãn" trong "vãn mùa", cách mượn ý hai câu thơ đầu trong bài "Nguyên tiêu" của Hồ Chí Minh, về ý nghĩa câu lục bát thứ 5:

 "Cái nhìn theo mãi ngày sau
Tại anh hàng xóm nên cau úa già"...

Tuy nhiên, cách hiểu câu lục bát thứ 4:

"Giày xéo trăm cuộc đao binh
Bạc đầu biển vẫn nguyên trinh ban đầu"

 thì chưa ổn. Ta không nên hiểu một cách thật thà: "Từ "giày xéo" nguyên nghĩa của nó là: “giẫm đạp lên một cách thô bạo, tàn nhẫn”. Ví dụ: Quân thù đang giày xéo ngoài biên ải. Chỉ có thể giày xéo trên bộ, trên đất liền được thôi, còn giày xéo trên biển thì quả là lạ lùng. Bởi vì, xưa nay, mấy ai đặt được chân trên biển để mà "đi", chứ đừng nói gì đến "giẫm đạp trên biển", để rồi “giày xéo trăm cuộc đao binh”. Ta thường dùng: "Vó ngựa quân thù giày xéo quê hương đất nước", chứ ít ai dùng: "Quân thù giày xéo trên biển" bao giờ" mà ở đây hiểu theo nghĩa rộng Tổ quốc bao gồm cả đất liền, vùng trời, biển và hải đảo. Do đó, ý thơ của PTM chẳng những không sai mà lại còn hay và sáng tạo nữa.
     Tôi chỉ có một băn khoăn nhỏ là một nhà thơ rất kỹ lưỡng về dùng từ ngữ, hình ảnh như Phan Thành Minh lại viết một dòng thơ mang đậm chất khẩu ngữ: "Tại anh hàng xóm nên cau úa vàng".

ĐÔI ĐIỀU CẢM NHẬN

     Bài thơ Vãn mùa, đọc qua thấy hay hay, lướt lại lần nữa, thấy hay hay.
    Hình ảnh "cái nhìn" "còn nguyên xao xuyến trong tà áo thơm" là một hình ảnh độc đáo. Người con trai "thả ánh mắt" nhìn sang tà áo của người con gái, và ánh mắt ấy vẫn còn vương trên tà áo thơm từ hôm qua cho đến tận hôm nay. Hình ảnh rất ấn tượng, tưởng chừng như vô lý, mà hoá ra có lý. 
     Nhưng đọc kỹ, tôi có đôi điều cảm nhận như sau:
     Tên bài thơ là Vãn mùa. 
     Vâng, vãn mùa ta hiểu thế nào đây?
     Vãn là giảm dần về số lượng, không còn nhiều như ban đầu nữa. Ví dụ: Vãn khách là khách đến ít dần, vãn chợ là chợ về trưa người họp thưa dần. 
      Vãn còn dùng trong một số cặp từ cụ thể: "Vãn niên": Tuổi về già, lúc cuối đời; "Vãn tiết": Đoạn cuối đời;
      Vãn mùa, có thể hiểu là cuối mùa được không? Nếu hiểu theo nghĩa mùa là chỉ thời gian, tương đương như tháng, quý, mùa, năm, niên... thì "vãn mùa" phải tương đương với "vãn niên". Mà "Vãn niên" không phải là cuối năm thì "Vãn mùa" không thể là cuối mùa (xuân, hạ, thu, đông) được.
      Vãn mùa có thể hiểu là "vãn mùa thu hoạch" được không. Mùa lúa chín, mùa cà phê, mùa cá nam, mùa ổi, mùa màng... Vãn mùa là mùa thu hoạch không còn rộn ràng, khẩn trương, tấp nập, bộn bề... nữa, mà đã bớt đi rồi, vãn đi rồi.
       Hiểu như vậy thì ta mới hiểu được câu lục bát thứ hai:

Mùa thương cho bếp rạ rơm
Cảm ơn đất… ngọt bát cơm bao miền.

       Ở đây, Mùa (lúa chín) đã thương mà cho bếp rạ rơm để bà con nông dân "đỏ lửa" mỗi ngày, để có những bát cơm ngon, canh ngọt. Tục ngữ có câu: “Nhà giàu cơm no ba bữa, Nhà khó đỏ lửa ba lần” là thế.
      Hình ảnh "ngọt cơm" nghe chừng không thông dụng lắm. Người ta thương dùng: “Cơm dẻo canh ngọt”, “cơm ngon canh ngọt” thôi!
       Đến câu lục bát thứ ba: Trăng tròn vành vạnh rằm giêng
Sông xuân trời nước giao duyên ân tình

       Đây là câu thơ hay, nhưng đọc lên, ai cũng hiểu ngay là ý thơ của Hồ Chủ tịch trong bài Nguyên tiêu mà nhà thơ Xuân Thuỷ đã dịch :

Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân.

      Ở đây, tác giả đã mượn ý của Bác Hồ, hay có thể gọi là mượn nguyên thơ của Bác Hồ để dịch ra câu này và đưa vào bài thơ.
      Sẽ là bình thường, nếu cuối bài, Tác giả chú thích một câu: "Mượn ý thơ Hồ Chủ tịch trong bài Nguyên tiêu". Nếu không ghi như vậy, khó tránh khỏi có ý kiến là Tác giả đã đạo thơ của Hồ Chủ tịch.
      Chữ cuối cùng là chữ “rằm giêng”. Theo Thư ngỏ gần nhất của lucbat.com:
      "Viết hoa trong các trường hợp sau:
      - Các ngày trong tuần: thứ Hai, thứ Ba, Chủ nhật…
     - Các tháng trong năm: tháng Mười hai (tháng Chạp), tháng Một (Giêng), tháng Hai… (có thể dùng số). 
     - Viết hoa tên người, biệt danh, địa danh, hiệu danh."
   ( Chúng ta không để ý cái sai ở đoạn này là tháng Một khác với tháng Giêng. Cách gọi các tháng trong năm của các cụ là: Một, Chạp, Giêng, Hai, Ba, Tư...)
      thì rằm Giêng là phải viết hoa chữ Giêng.
       Đến câu lục bát thứ tư:

Giày xéo trăm cuộc đao binh
Bạc đầu biển vẫn nguyên trinh ban đầu.

      Theo tôi hiểu thì câu này tác giả lấy hình ảnh tượng hình hoá cho đất nước ta, trải qua bao nhiêu cuộc binh đao trong quá trình dựng nước và giữ nước, nhưng biển của chúng ta, đất của chúng ta vẫn vững vàng, vẫn vẹn nguyên như thưở ban đầu. 
      Tôi vẫn băn khoăn là trong câu này, từ "giày xéo" là hình tượng chỉ giặc ngoại xâm giày xéo lên Biển của chúng ta, vì câu Bát chỉ có từ "Biển". Từ "giày xéo" nguyên nghĩa của nó là: “giẫm đạp lên một cách thô bạo, tàn nhẫn”. Ví dụ: Quân thù đang giày xéo ngoài biên ải. Chỉ có thể giày xéo trên bộ, trên đất liền được thôi, còn giày xéo trên biển thì quả là lạ lùng. Bởi vì, xưa nay, mấy ai đặt được chân trên biển để mà "đi", chứ đừng nói gì đến "giẫm đạp trên biển", để rồi “giày xéo trăm cuộc đao binh”. Giày xéo lên Biển là chìm ngay. Ta thường dùng: "Vó ngựa quân thù giày xéo quê hương đất nước", chứ ít ai dùng: "Quân thù giày xéo trên biển" bao giờ. Tôi ao ước nếu câu này là của tôi, tôi sẽ viết:

Trải qua bao cuộc đao binh
Nước non vẫn giữ nguyên trinh ban đầu

    chắc mọi người sẽ bảo là không hay, nhưng có thế mới là thơ của người nghiệp dư như tôi.
  Câu này Tác giả dùng chữ thứ hai (xéo) là thanh trắc. Tất nhiên, Niêm luật Thơ Lục bát cho phép biến thể về thanh, nhưng thường xảy ra khi câu lục có xuất hiện tiểu đối, hoặc ngắt nhịp ba. Câu lục được phân làm đôi, ba chữ bên này đối với ba chữ bên kia. Kin là tiểu đối, chữ thứ ba thường dùng thanh trắc, vì chữ thứ sáu đã là thanh bằng rồi.
    Theo bác Nguyễn Đình Trọng trích dẫn trong bài “Biến thể thanh bằng trắc trong thơ Lục bát”, ta xem lại các câu trong Truyện Kiều:

- Nền phú hậu, bậc tài danh,
Văn chương nết đất, thông minh tính trời.

- Người quốc sắc, kẻ thiên tài
Tình trong như đã mặt ngoài còn e. 

- Khi tựa gối, khi cúi đầu,
Khi vò chín khúc, khi chau đôi mày. 

-  Người nách thước, kẻ tay dao
Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi. 

-  Đồ tế nhuyễn, của riêng tây
Sạch sành sanh vét cho đầy túi tham.
... ...

     Ở câu lục của câu thơ này không có tiểu đối, không có ngắt nhịp ba, nên nếu dùng từ "xéo" là  thanh trắc ở chữ thứ hai đọc nó bị ngang ngang.
    Trong câu bát của câu thơ lục bát này, dùng hai chữ "đầu", nhưng với nghĩa khác nhau, cũng chẳng sao, chỉ kém hay đi thôi, kể ra tránh được vẫn hơn.
     Đến câu:

Cái nhìn theo mãi ngày sau
Tại anh hàng xóm nên cau úa già

Tôi thiển nghĩ là: Tại anh hàng xóm nên em say anh ta, không đáp lại tình tôi, nên buồng cau mà tôi định mang đi nhờ ông Tơ bà Nguyệt xe duyên cùng em bị ế, nên cau để già úa .... Hiểu như vậy không biết có đúng không?
       Xin có đôi dòng thiển nghĩ nhưng chân thành, có gì không phải mong Tác giả và Bạn đọc bỏ quá cho.

Nguyễn Đức Trường