Tôi mới biết đến lucbat.com không lâu. Đang thực hiện cuộc thưởng thức thầm lặng, cần mẫn với từng tác giả một. Thấy thật hạnh phúc khi phát hiện rất nhiều tài năng, tâm huyết của bạn thơ trên toàn quốc.
Đến bài này thì tôi đọc rất kỹ và có nhiều điều muốn trao gửi nhưng khi đọc lời bình của bạn Khoadang thì thấy "hết nhẽ" rồi.
Chúc thi hữu, tác giả vui .
Huy Cường

Có lẽ trên diễn đàn “thơ lục bát hàng ngày” chưa có bài thơ nào mà độc giả lại có ý kiến nhiều như bài thơ “Lẻ người Quan họ” của Lê Ngọc Dũng. Điều đó làm cho lucbat.com trở nên thú vị và nghĩa tình.

Đọc những phân tích tinh tế và có nghề của anh Khoa Đăng, tôi mới vỡ ra nhiều điều khi cảm bài thơ này. Đây là bài thơ thật nghĩa tình, thật nhân ái : trách người đấy mà trách thật kín đáo, nhắc người đấy mà nhắc thật yêu thương để người không thể đi được mà phải quay về.

Tôi có cảm giác từ cái tứ này, người con gái phải trăn trở lắm khi chọn lựa từng từ cho bài thơ (chỉ trùng ở mỗi cái tiêu đề “lẻ người Quan họ” với câu “Lẻ câu giã bạn…”.

Đọc bài thơ tôi dừng lại ở câu : Trầu không xanh phía không anh Và tôi cảm nhận được lời trách móc rất nhẹ nhàng, thâm thúy và cũng đầy nữ tính của câu thơ này ở hai góc độ, xin chia sẻ cùng mọi người .

Nhành “Trầu không” như tình yêu của em vẫn xanh thắm như ngày nào dù cho anh đã dứt áo ra đi. Màu xanh của tình em vẫn dành cho anh trọn vẹn nhưng sao vẫn có gì chới với về phía “không anh”. Sự thiếu vắng đó đâu phải do em và chỉ có anh mới có thể lấp đầy. Câu thơ như một lời níu lại tình xưa cho dù chỉ là “mềm tay níu gió”.

Tuy nhiên còn một sự cảm nhận khác: một lời trách móc rất sâu kín có phần nặng nề mà người con gái đã gửi vào câu thơ này. Nếu ta không hiểu chữ “không” ở “trầu không” là một từ ghép định danh mà coi nó như một sự phủ định thì ý nghĩa câu thơ sẽ khác đi: Vì người đi rồi nên trầu sẽ không xanh nữa ở “phía không anh” mà đã héo đi rồi. Mà không xanh nữa thì chỉ có bạc đi thôi.

Phải chăng người con gái còn nhắn gửi người con trai “đừng xanh như lá bạc như vôi” ? Chữ “xanh” mà cô gái dùng ở đây đâu phải vô tình ? Tuy nhiên nếu cảm nhận câu thơ trên ở góc độ này thì sẽ làm mất đi phần nào tính nhân hậu bao dung của người con gái.

Nhưng phải biết nói gì hơn trước sự phụ tình (tuy rằng sự ra đi của người con trai chưa hẳn là phụ tình)?

Ta có thể cảm thông và tha thứ cho sự trách móc này của người con gái tuy rằng nàng thật sâu kín dưới hai chữ “không” chẳng vô tình kia, để sau này nếu có bị trách là nặng lời nàng thì vẫn có quyền biện hộ rằng: ý em là ở ý đầu cơ, còn ý thứ hai là anh suy diễn ra đó chứ ?

Nếu là chàng trai, tôi sẽ quay lại, quỳ xin sự tha thứ và nói rằng : đừng trách anh nàng ơi, xa nàng anh cũng “chống chếnh” lắm, chứ không phải là phường “xanh như lá, bạc như vôi”đâu.

Anh về đây để chúng mình lại “Trèo lên Quán Dốc…” như ngày xưa để “nghiêng đêm”, để “sao trời sà xuống…” vì ghen với chúng mình và để “cỏ mềm lưng ai” cũng hòa chung niềm đắm say có đất trời chứng giám và mãi cất lên bài ca chung tình như làn quan họ: người ơi, người ở, đừng về...

Thần đồng đã xuất hiện rồi

Mong anh xuống núi giúp đời dài lâu.

Tôi vui vui khi đọc tới câu" quan niệm khắt khe của ai đó..."mà Anh Khoa Đăng viết. Anh à, mình hậu sinh sao dám phạm thượng khắt khe với các cụ xưa. Nhưng có lần tôi được một hướng dẫn viên cho biết khi Du lịch:

"Trong Quan họ có tục kết bạn. Kết bạn phải khác giới, khác làng.. đều là anh là chị là em của nhau. Rất ít khi Quan họ đã kết bạn lấy nhau thành vợ thành chồng. Họ có thể kết bạn một số năm, trọn đời hoặc truyền đời".

Cho nên tôi mới có ý kiến cảm nhận hôm trước mạo muội như thế.

Có thể trường hợp trong câu thơ "Trèo lên Quán Dốc ..." ở trường hợp những Quan họ không có tục kết bạn chăng?

Nhưng vui ấy mà. Cần gì sự chính xác trong thơ phải không Anh.

Thân ái.T.T.T

Qua những nhận xét của mọi người, tôi đã đọc lại bài thơ thật chậm và phần nào hiểu ra cái tứ mà tác giả muốn gửi vào thơ. Bài thơ nói về tình cảm của cô gái sau khi người tình đã ra đi cho dù giữa họ đã có một mối tình tuy ngắn ngủi nhưng sâu đậm, hết mình trong mùa quan họ.

        Trong những ngày quan họ ấy, giữa họ đã có những giây phút thăng hoa, đắm đuối bên nhau (có thể điều này là “vội vàng” và “không nền nếp” lắm trên mảnh đất liền anh liền chị theo quan niệm khắt khe của ai đó, nhưng biết làm thế nào được, tình yêu mà!):

Trèo lên Quán Dốc nghiêng đêm
Sao trời sà xuống cỏ mềm lưng ai

         Đã có những giây phút đắm đuối bên nhau giữa đất trời đến mức “nghiêng đêm”, thế mà chàng trai vẫn ra đi… vì thế trong giờ phút chia tay, chiều vẫn thế nhưng đã lơi rồi, lời ca say đắm bên nhau hôm nào giờ cũng dãi dề mất rồi. Chữ “dãi dề” ở đây, tác giả dùng đắt vì câu quan họ giờ đây không ở trong tâm nữa mà chỉ ở đầu môi thôi.

Nửa chiều lơi tiễn người về
Mềm tay níu gió dãi dề lời ca

        Người đã quyết xa em rồi, em có níu lại thì cũng như “níu gió” mà thôi. Chữ “mềm tay” như một sự yếu đuối nhưng có sức níu giữ mạnh mẽ mối tình dù là vô vọng. Mọi người không thích tác giả dùng từ “thao thiết”. Riêng tôi đây là từ hay trong câu : Mạn thuyền thao thiết sông dài

       Chắc bài quan họ “ Ngồi tựa mạn thuyền” đã gợi cảm hứng cho tác giả khi viết câu này. Mạn thuyền ở đây được ví như tình em: không chỉ tha thiết, đắm say, nồng nàn mà còn thổn thức cho cái gì đó không vững bền của tình anh – sông dài. Chẳng thế mà cô gái vẫn cảm nhận rõ sự “tròng trành” trong lúc thăng hoa:

 Sóng cồn vạt áo tròng trành giao duyên

         Người xa thì em chống chếnh rồi nhưng em vẫn cảm thấy “người” cũng chống chếnh đó thôi. Câu thơ mở ra một cái kết buồn nhưng đẹp vốn là nét rất riêng của những làn quan họ. Người ơi… chống chếnh… người về … Cả bài thơ như một sự lẻ loi ( nửa chiều lơi, lẻ câu quan họ, trầu không xanh phía không anh, lẻ câu giã bạn…) và như một sự thở dài trách móc rất nhẹ.

        Đọc bài thơ, bạn tôi quả quyết: Tôi tin là sau khi đọc bài thơ này, chàng trai sẽ quay lại với cô gái. Nếu điều ấy là hiện thực thì quý hóa biết bao.

Bài thơ độc đáo này tôi không phân tích dài mà chỉ nói về những chỗ mà mọi người có ý kiến khác nhau về bài thơ.

Điều cuối cùng, tôi hơi buồn là một số người phải lật từ điển ra để nói chuyện với nhau. Nếu sáng tác mà ngôn từ chỉ bó gọn trong từ điển thôi thì còn gì là bay bổng, sáng tạo của thi ca nữa.

        Mấy lời vụng về, “cúi đầu dạ thưa” các thi sĩ khả kính lượng thứ.

Xin các Thi hữu chậm rãi đọc, suy ngẫm để thưởng thức văn bản . Có khi đọc đi đọc lại vài lần ta lại thấy cảm nhận ban đầu của mình chưa hẳn thấu đáo.

" Hương cau đã trót bổ ba".Nghe như vô lí, nhưng đây là một câu" cảm'' hay. Sáng tạo. Nếu cau bổ ba, thì nhìn cũng thấy không phải bàn gì thêm. Nhưng khi cau đã bổ làm ba thì sự chia hương cũng tương ứng.Đáng lẽ chia sáu, nay chia ba- Tình cảm được gấp đôi. Câu thơ mới, có giá lắm.

Tiếp theo câu" Trầu không xanh phía không anh" cách dùng khá lôgic với câu trên. Hiểu ngược đi, ta sẽ tâm đắc.

Ta biết, sáng tạo Văn học có chức năng " Lập ngôn " để đóng góp cho kho tàng ngôn ngữ thêm phong phú, nên tra không thấy có trong Từ điển cũng là chuyện bình thường. Tất nhiên bổ sung thêm từ vựng là khó.

Từ " dãi dề " thiển nghĩ của riêng tôi là không gọn, đãi đằng ...khi tiễn nhau. Không độc đáo, nhưng ý tác giả hiểu được.

Còn từ " thao thiết " nữ nhà thơ Vũ Thị Huyền( Hội viên Hội nhà văn VN " đã dùng từ lâu, được không ít nhà phê bình tán thưởng ngay, coi như vượt trội hẳn từ đẹp" tha thiết" quen dùng. Thú thực nhà tôi hiện chỉ có cuốn Từ điển Tiếng Việt (của Viện Ngôn ngữ học-NXB Đà nẵng 2004) tra trang 917, không thấy có từ này. Cũng tiếc.

Có một câu tôi băn khoăn quá " Trèo lên Quán Dốc... vạt cỏ mềm lưng ai"... có gì "vội vàng"... không ổn! với ngữ cảnh toàn bài là "lẻ" và giới hạn ở nề nếp xưa ?

Nếu tác giả thấy hợp lí sửa một chút ở một đôi chỗ khác nữa thì bài " Lẻ người quan họ đứng vững quá đi chứ.

XIN CHÚC CÁC THI HỮU LUCBAT.COM TRƯỜNG MẠNH, HẠNH PHÚC, TƯƠI VUI- THÂN ÁI - N.T.T

Thơ đâu phải cỗ...nạc xương!
Nhâm nhi thưởng thức ai thường dùng răng.

Đôi khi chữ nghĩa rối răm
Thơ thường vẫn thế khó khăn làm gì

Chân tình góp một ý đi
Hay hơn thì tuyệt, không thì vẫn hay!

Tôi tra Đại Từ điển tiếng VIệt thì không thấy có từ dãi dề, từ thao thiết có nghĩa là nghiệt ngã, riết róng.

Bài hát "ca dao em và tôi", tác giả dùng từ "giọng quê dãi dề" sái cả về nghĩa và vần điệu, nghe rất ngang.hai cum từ dãi dề và thao thiết mà tác giả dùng trong bài thơ này là chưa được hay lắm.

Đọc thơ hay, phải khen hay
Đọc thơ thường, hãy bảo ngay: thơ thường

Ăn cỗ phải biết đâu "xương"
Xơi vào, đễ đến " nhà thương" tức thì

Nhà thơ chơi chữ cầu kỳ
Để cho người đọc vân vi tỏ tường

Gửi Bạn Trần Vũ Tuấn - tv_tuan007@yahoo.com.vn - ĐT: 0972640107 - Trường cao đẳng nghề Bình Dương Có lẽ vốn ngôn từ của bạn chưa phong phú nên bạn mới kết luận những từ như : "dãi dề", "thao thiết" không có trong tiếng Việt.

Câu mở đầu trong bài hát Về Quê của Phó Đức Phương là: Chiều chiều bưng bát cơm quê/ Rưng rưng tôi hát giọng quê dãi dề.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp cũng đã dùng: "Dòng sông vẫn thao thiết chảy...". Tôi mong bạn Tuấn nhớ lời của bạn Vĩnh Xuân để diễn đàn này luôn là nơi vui vẻ và nghĩa tình

Chân lí mang tính nhiều chiều

Bình thơ cũng phải biết điều với nhau

Gửi bạn Trần Vũ Tuấn - Khánh Hòa Đừng nên cảm thơ ở góc độ vật chất bạn ạ. Người ta vẫn có thể "cắt nửa vầng trăng" và "bẻ đôi câu thơ" đó thôi.
          Theo tôi, nói như bạn Vĩnh Xuân về câu "Hương cau đã trót bổ ba" là hợp lý. Khi "người" đã đi rồi thì lời ca dù đằm thắm hôm qua mà ta hát hôm nay cũng nhạt mất tình rồi.

Chữ "dãi dề" là người viết có thể muốn diễn tả ý đó chăng. Vì dãi dề ở đây chỉ còn mang tính ê a vô thức thôi chứ không mang tình cảm trong giai điệu nữa. Mạn thuyền không chỉ tha thiết với dòng sông mà còn thổn thức trong trạng thái mà nói như Xuân Diệu "trong gặp gỡ đã nhuốm màu li biệt" vì vậy tôi thấy tác giả dùng từ "thao thiết" ở câu thơ là phù hợp.
           Mong bạn Tuấn thật bình tâm. "Ý tại ngôn ngoại", thơ mà...

Mỗi bài thơ đều là nỗi niềm và cảm xúc của tác giả ,mỗi nhận xét đóng góp của độc giả cần nghiêm túc hơn chân thành hơn lục bát là nét đẹp truyền thống cần trân trọng

Bình thơ, thấy hay khen hay

Thấy thường, thì cũng bảo ngay: còn thường.

ăn cỗ vớ phải miếng xương

Cố nuốt, thì đến "nhà thương" có ngày...

các nhà thơ của ta nay

Thích dùng từ lạ, cho "hay" thơ mình...

Chân lí mang tính nhiều chiều

Bình thơ cũng phải biết điều với nhau

Chân lí luôn luôn đến sau

Cuộc sống vốn dĩ muôn màu đó thôi.

Sáng tạo, thêm bớt vài lời

Dù sao cũng một cuộc chơi ấy mà.

Thơ hay, tình nghĩa đậm đà

Bõ công xem, đọc la cà cũng vui.

Làm thơ chữ nghĩa cũng... thơ

Đảo điên từ ngữ, ngất ngơ tí nào

Phiêu diêu rồi nữa... chênh chao

Thêm dăm từ mới có sao đâu mà

Dùng lâu lại thấy hay ra

 Làm cho từ ngữ của ta thêm giàu

Nhà thơ sáng tạo mau mau!

"Yêu nhau cau sáu bổ ba, Ghét nhau cau sáu bổ ra thành mười." Hương vị của tình cảm đó bạn Tuấn ạ. Mấy lời góp ý khác của bạn, tôi ghi nhận.

Hương cau làm sao bổ được hở bạn? Đừng nên sáng tác thêm những từ không có trong từ ngữ VN: dãi dề, thao thiết.. Thơ hay không có nghĩa là sính từ sáo rỗng... Mấy lời thật lòng mong bạn lượng thứ!